Depozyt notarialny pozwala zabezpieczyć interesy stron w transakcjach cywilnoprawnych, szczególnie finansowych. Instytucja ta znajduje zastosowanie tam, gdzie konieczne jest czasowe przekazanie środków pieniężnych lub papierów wartościowych, przy jednoczesnym zagwarantowaniu, że zostaną one wydane drugiej stronie dopiero po spełnieniu ustalonych warunków. Protokół z przyjęcia pieniędzy na przechowanie stanowi więc gwarancję rozliczenia, którego istotą jest bezpieczeństwo i neutralność. Notariusz nie działa w interesie żadnej ze stron, lecz jako osoba zaufania publicznego zobowiązana do postępowania zgodnie z obowiązującym prawem i zasadami etyki zawodowej. Czym jest ta instytucja, jaka jest opłata za depozyt notarialny i które przepisy regulują jej działanie, omówimy w tym wpisie. W artykule opisujemy:
Co to jest depozyt notarialny?
Co to jest depozyt notarialny? Polega na przekazaniu notariuszowi środków pieniężnych (rzadziej papierów wartościowych lub dokumentów), które zostają zdeponowane na specjalnym rachunku depozytowym. Środki te nie są od razu przekazywane drugiej stronie. Ich wydanie następuje dopiero po spełnieniu warunków, opisanych w protokole z przyjęcia pieniędzy na przechowanie. To np. podpisanie umowy przyrzeczonej, dostarczenie wymaganych załączników lub uzyskanie wpisu do księgi wieczystej. W przeciwnym razie depozyt u notariusza może zostać zwrócony stronie przekazującej.
Kiedy stosuje się depozyt notarialny?
Kiedy omówiliśmy już, co to jest depozyt notarialny, dla uzupełnienia wiedzy należy również opisać, kiedy jest stosowany. Znajduje szerokie zastosowanie w różnego rodzaju transakcjach i czynnościach prawnych, w których znaczenie ma bezpieczeństwo rozliczeń finansowych. Najczęściej korzystają z niego strony uczestniczące w czynnościach, które wymagają czasowego wstrzymania przekazania środków do momentu spełnienia określonych warunków. Do typowych sytuacji, kiedy stosowany jest depozyt notarialny, należą:
- sprzedaż nieruchomości – zarówno na rynku pierwotnym, jak i wtórnym, szczególnie gdy konieczne jest oczekiwanie na wpis do księgi wieczystej lub wydanie lokalu;
- umowy przedwstępne i warunkowe – gdy przekazanie środków uzależnione jest od podpisania umowy przyrzeczonej lub spełnienia określonych zobowiązań przez strony;
- rozliczenia majątkowe – np. w ramach podziału majątku wspólnego po rozwodzie lub spłaty współwłaściciela nieruchomości. To również sprawy spradkowe, które mogą objąć rozliczenia np. między małżonkami po podziale majątku lub między spadkobiercami.
Depozyt u notariusza pozwala ograniczyć ryzyko niewykonania zobowiązań, zwiększa zaufanie między stronami i zabezpiecza prawidłowy przebieg transakcji zgodnie z ustalonymi warunkami.
Koszt depozytu notarialnego – jak obliczana jest opłata?
Za czynności notarialne w Częstochowie, pobierana jest opłata. Koszt depozytu notarialnego jest regulowany rzez Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, które określa maksymalne dopuszczalne kwoty. Co istotne – za przyjęcie na przechowanie pieniędzy lub papierów wartościowych obowiązuje połowa stawki maksymalnej, a ta zależna jest od wartości. Opłata za depozyt notarialny do 3000 zł wynosi 100 zł i stopniowo rośnie. Do kwoty należy dodać również 23% podatku VAT. Koszt depozytu notarialnego obejmuje również opłatę za wypisy notarialne, których cena wynosi 7,38 zł brutto za każdą rozpoczętą stronę. Należy więc zsumować opłatę podstawową, VAT oraz koszt dokumentów – dopiero wtedy ukazuje się pełna opłata za depozyt notarialny.
Depozyt u notariusza – przepisy i zasady działania
To, co to jest depozyt notarialny, dokładnie reguluje art. 108 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie. Zgodnie z tym przepisem,kancelaria notarialna w Częstochowie ma prawo przyjąć na przechowanie papiery wartościowe lub środki pieniężne w walucie polskiej lub obcej, jeżeli depozyt notarialny jest składany w związku z czynnością dokonywaną w jego kancelarii. Celem przechowania jest ich późniejsze wydanie osobie wskazanej przy złożeniu lub jej następcy prawnemu. Ustawodawca nie wymaga, by depozyt był uzależniony od spełnienia jakiegokolwiek warunku – istotne jest jedynie to, że jest składany w związku z określoną czynnością notarialną, a jego wydanie następuje zgodnie z ustalonymi wcześniej danymi odbiorcy i terminem.
Notariusz prowadzi w tym celu specjalne konto bankowe, odrębne od rachunku kancelarii, na którym przechowywane są zdeponowane środki. Każda czynność przyjęcia depozytu dokumentowana jest w formie protokołu, zawierającego m.in.:
- datę przyjęcia,
- dane identyfikujące stronę składającą depozyt,
- termin wydania
- dane osoby, która ma go odebrać.
Wydanie depozytu odbywa się za pokwitowaniem. Przykładowo kancelaria notarialna czynna w sobotę nie ma prawa dowolnie rozporządzać przekazanymi środkami, a jego rola sprowadza się do bezpiecznego przechowania i formalnego przekazania ich odbiorcy wskazanemu w protokole.
Czy umowa depozytu notarialnego pozwala zabezpieczyć transakcje?
Depozyt u notariusza stanowi istotny instrument prawny pozwalający na bezpieczne i przejrzyste rozliczenia w obrocie cywilnoprawnym. Jego główną zaletą jest niezależność i bezstronność notariusza, który nie reprezentuje interesów żadnej ze stron, a działa wyłącznie na podstawie przepisów i treści aktu notarialnego. Koszty depozytu regulowane są przepisami prawa, co zapewnia jednolitość opłat na terenie całego kraju. Przy transakcjach o dużej wartości, wrażliwych terminowo lub warunkowych, umowa depozytu notarialnego znacząco ogranicza ryzyko i podnosi bezpieczeństwo procesu. To rozwiązanie rekomendowane wszędzie tam, gdzie wymagane jest skuteczne zabezpieczenie rozliczeń finansowych i ochrona interesów obu stron. Kancelaria Notarialna Gabriela Borecka zapewnia możliwość przyjęcia środków pieniężnych lub papierów wartościowych, zgodnie z art. 108 ustawy – Prawo o notariacie. Depozyt może zostać dokonany w związku z przeprowadzanymi w kancelarii czynnościami notarialnymi, takimi jak umowy sprzedaży, przedwstępne, warunkowe czy ugody. Zapraszamy do kontaktu!
Opracowanie: Zespół Kancelarii Notarialnej w Częstochowie
Autor: Notariusz Gabriela Borecka.
Skontaktuj się z nami: